.Το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς ιδρύθηκε πριν από ένα χρόνο. Η χρονιά που πέρασε ήταν σημαντική. Ο Κάρλο Λέβι, διάσημος Ιταλός συγγραφέας, για να περιγράψει μια πολύ έντονη περίοδο ξεκίνησε ένα βιβλίο του ως εξής: «Δύσκολα χρόνια έχουν περάσει, χρόνια γεμάτα πόλεμο και από αυτό που συνηθίζουμε να λέμε Ιστορία». Μόνο ένας χρόνος έχει περάσει, δυστυχώς άλλος ένας χρόνος γεμάτος πόλεμο. Ο πόλεμος συνεχίζει να σημαδεύει τη ζωή του κόσμου. Ο προληπτικός πόλεμος της διοίκησης Μπους, είναι ένα ξεχωριστό είδος πολέμου και χρησιμοποιεί τις χειρότερες πρακτικές που έχουμε ποτέ γνωρίσει.
Ταυτόχρονα βλέπουμε να εντείνεται ο φαύλος κύκλος της τρομοκρατίας και του πολέμου κατά της τρομοκρατίας που σημαδεύει την εποχή μας. Μια εποχή που σημαδεύεται επίσης από καταστροφές οι οποίες δεν είναι μόνο φυσικές, αλλά προφανέστατα, και αποτέλεσμα μιας ληστρικής εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων καθώς και ενός καταστροφικού μοντέλου ανάπτυξης. Το τσουνάμι και ο τυφώνας της Νέας Ορλεάνης έχουν αποδείξει τι τύπος ανάπτυξης είναι αυτός. Στη Νέα Ορλεάνη, μαζί με την καταστροφική μανία, φάνηκε σε τι σημείο έχει φτάσει η κρίση του παγκόσμιου πολιτισμού. Υπάρχει μια ιστορική ανάγκη η οποία γίνεται όλο και περισσότερο φανερή: η ανάγκη να οικοδομηθεί μια εναλλακτική κοινωνία. Τα κινήματα το έχουν αντιληφθεί αυτό πολύ έντονα και το έχουν εκφράσει με το σύνθημα: «Ενας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Ένα κίνημα που συνεχίζει το δρόμο του, έναν δρόμο που πλέον τον ξέρουμε καλά, που σηματοδοτείται από μεγάλες προκλήσεις και ο οποίος διαπερνά την ορατή επιφάνεια συνεχίζοντας να δουλεύει σε βάθος. Ένα κίνημα το οποίο σύντομα θα έχει ένα σημαντικό ραντεβού εξαιρετικής σημασίας για μας, για την Ευρώπη, για τον κόσμο. Το ραντεβού του Χονγκ Κονγκ, όπου θα μπορούσε να υπάρξει άλλη μια, και ελπίζουμε η οριστική, αποτυχία της συνόδου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, μετά το Σιάτλ και το Κανκούν.
Ως εκ τούτου, προκύπτει μια νέα ιστορική ανάγκη για μια εναλλακτική κοινωνία. Σε αυτή την προσπάθεια καλείται να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο η Ευρώπη. Όχι η σημερινή Ευρώπη, αλλά μια άλλη. Ισχύει και για την Ευρώπη η γνωστή ρήση: «Ο βασιλιάς είναι νεκρός, ζήτω ο βασιλιάς». Η Ευρώπη των αγορών έχει πεθάνει, θαμμένη από την ψήφο πολλών λαών και χωρών. Είναι δυνατόν να γεννηθεί η Ευρώπη που έχουν ανάγκη ο κόσμος και οι λαοί που την κατοικούν. Μια Ευρώπη πρωταγωνίστρια στον αγώνα για την παγκόσμια ειρήνη. Ειρήνη δε σημαίνει μόνο έλλειψη πολέμου, αλλά ένα νέο διεθνές σύστημα κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών σχέσεων. Ο Γάλλος φιλόσοφος, Ετιέν Μπαλιμπάρ, ορθά είπε γι αυτό το σύστημα: μια Ευρώπη της αλληλοκατανόησης των ανθρώπων, μια Ευρώπη ικανή να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ του Βορρά και του Νότου του κόσμου, ικανή να ανοίξει την αγκαλιά της στους μετανάστες, να γίνει ένας τόπος όπου μπορεί να δημιουργηθεί ένας διαφορετικός πολιτισμός. Ενας πολιτισμός που έχει ανάγκη να ασκεί ριζοσπαστική κριτική, να αμφισβητεί τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, να οικοδομήσει ένα νέο οικονομικό και κοινωνικό σύστημα. Μια Ευρώπη που βασίζει στην δημοκρατία το ρόλο της στον κόσμο και το διαφορετικό της οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, και μάλιστα σε μια ιδιαίτερη μορφή δημοκρατίας, τη συμμετοχική εκείνη, που γεννιέται από την εποικοδομητική διαχείριση των συγκρούσεων, κοινωνικών καθώς και ιδεολογικών. Η δημοκρατίας όπως εκφράζεται από την συμμετοχή των λαών, οργανωμένη από τα κάτω και κατά περιοχή, δημιουργώντας έτσι καινούργιες κοινότητες από επιλογή.
Και αν ακόμα δεν είχαμε δημιουργήσει πέρυσι το κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς θα έπρεπε οπωσδήποτε να το δημιουργήσουμε τώρα. Ενας χρόνος έχει περάσει. Εχουμε διανύσει μέρος του δρόμου και, καθ’ οδόν, μας έγινε πιο φανερή η ανάγκη για έναν καινούργιο ρόλο της εναλλακτικής αριστεράς στην Ευρώπη, για μια άλλη διαφορετική Ευρώπη στον κόσμο. Εχουμε διανύσει μέρος του δρόμου και πράγματι αξίζει τον κόπο να υπογραμμίσουμε δύο μείζονα γεγονότα στα οποία παίξαμε ενεργό ρόλο. Γεγονότα τα οποία δεν θα είχαν συμβεί χωρίς τη συγκεκριμένη παρουσία του κινήματος, των Κοινωνικών Φόρουμ, του κινήματος ειρήνης, της αναβίωσης των κοινωνικών συγκρούσεων στην Ευρώπη. Γεγονότα τα οποία πιστώνονται κυρίως στις δυνάμεις που τα δημιούργησαν στις διάφορες χώρες. Το πρώτο από αυτά τα γεγονότα αφορούσε κυρίως τη Γαλλία, λόγω της σημασίας αυτής της χώρας στην Ευρωπαϊκή οικοδόμηση, λόγω της πολύ σημαντικής εμπειρίας που αποκτήθηκε από το δημοψήφισμα για την Ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη, η οποία αργότερα απορρίφθηκε και από τους Ολλανδούς. Στη Γαλλία, δεν είδαμε μόνο να απορρίπτεται η απόπειρα να χτιστεί μια Ευρώπη βασισμένη στις συνθήκες και στην κυριαρχία των αγορών, αλλά μέσα από αυτή τη μάχη, είδαμε και τη γέννηση ενός λαϊκού, αριστερού Ευρωπαϊσμού. Εμείς, όπως και άλλοι, βοηθήσαμε ώστε να πάρει αυτός ο Ευρωπαϊσμός μορφή και αυτή η εξαιρετική εμπειρία ισοδυναμεί με μια δοκιμασία που θα έχει σημασία και στο μέλλον.
Στη Γερμανία είδαμε τη γέννηση του Κόμματος της Αριστεράς που σημειώθηκε μεγάλη επιτυχία. Είναι η πρώτη φορά από την εποχή του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ που σ’ αυτή τη χώρα, η οποία είναι η πατρίδα της μεγαλύτερης σοσιαλδημοκρατίας στον κόσμο, βλέπουμε τη γέννηση ενός ενωμένου, εθνικού, αριστερού κινήματος, το οποίο είναι ανοικτό στην Ευρώπη και ανήκει στην Ευρωπαϊκή Αριστερά, και το οποίο τοποθετείται αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας. Τα αποτελέσματα των εκλογών είναι ενθαρρυντικά για όλες μας τις προσπάθειες. Τα δύο αυτά γεγονότα αντιπροσωπεύουν κάτι που έχει τεράστια σημασία: το τέλος του μονοπωλίου των ρεφορμιστών στην ευρωπαϊκή αριστερά. Αυτό το μονοπώλιο αναπτύχθηκε αφενός κατά τη διάρκεια της κατάρρευσης των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης και αφετέρου από τη γέννηση της καπιταλιστικής «επανάστασης» που αποκαλείται παγκοσμιοποίηση. Το τέλος αυτού του ρεφορμιστικού μονοπωλίου δίνει χώρο για τη δημιουργία μιας Ευρώπης με δύο «αριστερές». Η εναλλακτική αριστερά παίρνει μορφή σε όλες τις χώρες και για πρώτη φορά μπορεί πραγματικά να ελπίζει να πετύχει κάτι συγκεκριμένο: να πάψει να είναι μειοψηφία και να γίνει μια πολιτική δύναμη ικανή πραγματικά να επηρεάσει την οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και θεσμική κοινωνική δυναμική σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τα καθήκοντα μας αποκτούν έτσι μορφή και γίνονται πιο εμφανή: το πρώτο καθήκον, χωρίς το οποίο δεν υπάρχει μέλλον, είναι να αποκτήσουμε μια συστηματική, ισχυρή και συνεχή παρουσία ανάμεσα στα κινήματα που υπάρχουν στην ευρωπαϊκή κοινωνία. Η σχέση ανάμεσα στα κινήματα και στο κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς δεν είναι μόνο θεμελιώδες στοιχείο αυτής της δύναμης. Είναι το μέλλον μας. Το δεύτερο καθήκον έχει να κάνει με την ικανότητά μας να χρησιμοποιήσουμε την παρουσία μας για να παρέμβουμε στην κρίση που υπαγορεύεται από την έλλειψη προοπτικών για την σοσιαλδημοκρατία, ακριβώς όταν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές έχουν αποδεχθεί παταγώδης αποτυχία εφαρμοζόμενες με διάφορους τρόπους σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Μια κρίση που επηρεάζει βαθιά και τις κοινωνίες στις χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλοκ όπως με έμφαση απέδειξε η νίκη της άκρας λαϊκιστικής δεξιάς στην Πολωνία, όπου η σοσιαλδημοκρατία έχει τεθεί στο περιθώριο. Η σοσιαλδημοκρατία αντιμετωπίζει δύσκολες επιλογές και τα γεγονότα στην Γερμανία το έχουν καταστήσει σαφές. Στη θεωρία, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD) είχε τη δυνατότητα να σχηματίσει κυβέρνηση ανοιχτή στην αριστερά, μια συμμαχία με το Κόμμα της Αριστεράς και τους Πράσινους. Αντ’ αυτού, οι σοσιαλδημοκράτες επέλεξαν τον Μεγάλο Συνασπισμό, δηλαδή μια συμμαχία με τους εκλογικούς τους αντιπάλους και τους νεοφιλελεύθερους, εναντίον των οποίων διεξήγαγαν ολόκληρη την προεκλογική τους εκστρατεία. Αυτή η έκβαση δείχνει σε τι βαθμό αντίφασης είναι ικανή να φτάσει η σοσιαλδημοκρατία όταν επιλέγει να αποφύγει έναν εποικοδομητικό διάλογο, ακόμα και έναν κρίσιμο διάλογο, με την εναλλακτική αριστερά. Το ίδιο ζήτημα τέθηκε στη Γαλλία από έναν άνθρωπο που σίγουρα δεν ανήκει στην ιστορία της Γαλλικής εναλλακτικής αριστεράς. Ο Λοράν Φαμπιούς είπε ότι στο επόμενο συνέδριο οι Γάλλοι σοσιαλιστές θα πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα σε μια γραμμή και μια προοπτική που είναι φιλελεύθερη σοσιαλιστική, στην πραγματικότητα φιλελεύθερη δημοκρατική και, όπως το έθεσε, μια σαφής προσέγγιση προς την αριστερά. Και πάλι ήταν ο Λοράν Φαμπιούς εκείνος που είπε ότι μόνο μια σαφής προσέγγιση προς την αριστερά μπορεί να δημιουργήσει ένα μέλλον για τους σοσιαλιστές.
Το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς δεν μπορεί να αναμένει να ζει απλώς ως η κριτική έκφραση της σοσιαλδημοκρατίας. Μπορεί να παρέμβει σε αυτή την πολιτική πραγματικότητα, αλλά μπορεί να έχει αποτελεσματικότητα μόνο αν έχει το δικό του αυτόνομο πολιτικό σχέδιο, βασισμένο σε μια πολιτική κουλτούρα μιας καινούργιας κριτικής απέναντι στο σημερινό καπιταλισμό, προσδιορίζοντας το δικό του αυτόνομο πολιτικό πρόγραμμα και τη δική του αυτόνομη αμοιβαία σχέση με την κοινωνία και τα κινήματα. Με λίγα λόγια το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς θα εξελιχθεί σε πρωταγωνιστή της Ευρωπαϊκής σκηνής μόνο αν καταφέρει να ανταποκριθεί στις αρχικές δεσμεύσεις του. Τα κινήματα αποτελούν τη μεγάλη μας ευκαιρία να εμπεδώσουμε μια νέα κουλτούρα μετασχηματισμού της κοινωνίας. Ο στόχος του να εμπεδώσουμε μια νέα κουλτούρα μετασχηματισμού της κοινωνία και μαζί της να δημιουργήσουμε μια οργανωμένη δύναμη, ικανή να αποτελέσει τον μοχλό αυτής της κουλτούρας μετασχηματισμού, αναδύεται και πάλι εντονότατα με τη μορφή μιας ιστορικής αναγκαιότητας για μια αριστερή διέξοδο απο την κρίση του εργατικού κινήματος μετά την ήττα του εικοστού αιώνα. Αυτό το καθήκον μπορεί να επιτελεσθεί σήμερα πολύ αποτελεσματικά, αλλά πρέπει να έχουμε πλήρη επίγνωση των δυσκολιών που υπάρχουν, γιατί αυτό σχετίζεται με την κρίση του ρεφορμισμού, η οποία με τη σειρά της αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα μια δυνατότητα και έναν κίνδυνο. Ο κίνδυνος είναι ότι αυτή η κρίση θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα παραπέρα κενό, με αυτόν τον τρόπο απομακρύνοντας τις μάζες από την πολιτική, δημιουργώντας έτσι μια διαίρεση μεταξύ των ανώτερων και των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Η διαίρεση αυτή είναι πραγματικά ένα από τα χαρακτηριστικά της πολιτικής στις μέρες μας. Μαζί με την ιστορική διαίρεση αριστεράς-δεξιάς και της πολιτικής διαίρεσης κυβέρνησης-αντιπολίτευσης, υπάρχει μια νέα διαίρεση που αναπτύσσεται μεταξύ των ανωτέρων και των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων: η έκβαση αυτής της διαίρεσης θα μπορούσε να είναι θετική, με άλλα λόγια θα μπορούσε να θέσει σε κίνηση μια ισχυρή διαδικασία αλλαγής, πράγμα που είναι ό,τι χρειάζεται η ευρωπαϊκή κοινωνία, ή απο την άλλη μεριά, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κρίση της πολιτικής με μία κατάφαση στον λαϊκισμό. Ο λαϊκισμός και ο φιλελευθερισμός, σε Ανατολή και Δύση, είναι οι πιο επικίνδυνες απαντήσεις στην κρίση της πολιτικής.
Γι’ αυτόν τον λόγο επιβάλλεται να διερευνήσουμε τα κινήματα με τη μέγιστη δυνατή προσοχή, να εκτιμήσουμε τις δυνατότητές τους, να αξιολογήσουμε κριτικά τους περιορισμούς τους και να θέσουμε στους εαυτούς μας τον στόχο να συμβάλουμε, μαζί με τις άλλες δυνάμεις που βρίσκονται στο κίνημα, στο να ξεκινήσει μια πορεία ενοποίησης και κοινωνικοποίησης των κινημάτων. Μια πορεία ενοποίησης των διαφόρων κινημάτων που αντιπροσωπεύονται και οργανώνονται σε όλες τις χώρες, διότι κανένα από αυτά από μόνο του δεν έχει τη δύναμη να πραγματοποιήσει κοινωνικό μετασχηματισμό. Όμως η σχέση και η διασύνδεσή τους μπορεί να προλειάνει το έδαφος για την οικοδόμηση ενός μεγάλου κινήματος μετασχηματισμού και μετά να ενοποιήσει τις εμπειρίες των διαφόρων χωρών, όσο μακριά και αν βρίσκεται η μία από την άλλη. Είναι φανερό ότι πρέπει να παραδεχτούμε μια δική μας ανεπάρκεια, και των κινημάτων και των κομμάτων, να κατακτήσουμε μια ευρωπαϊκή διάσταση, όσον αφορά τις συγκρούσεις. Αντιθέτως , υπάρχει η δυνατότητα να αποκτήσουμε αυτή διάσταση όπως μας έχουν δείξει ορισμένες εμπειρίες απο τον αγώνα. Αρκεί να ανατρέξουμε στις αντιδράσεις στην οδηγία Μπολκενστάιν που οδήγησε σε ευρωπαϊκές και εθνικές διαδηλώσεις. Παρ’ όλα αυτά η εμπειρία αυτή θα πρέπει να μας οδηγήσει στο να ξανασκεφτούμε τις ελλείψεις των πρωτοβουλιών μας, του κινήματος και των συνδικάτων. Αγωνιζόμαστε σε έδαφος πολύ επικίνδυνο, γιατί ο φιλελευθερισμός σε κρίση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και το τέλος του φιλελευθερισμού. Αντιθέτως, αν δεν οικοδομήσουμε μια εναλλακτική επιλογή, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια δραματική επιδείνωση στις συνθήκες ζωής και εργασίας των λαών, ακόμα και μια θεσμική κρίση. Βρισκόμαστε σε αυτό το Συνέδριο, εδώ στην Αθήνα, για να υπογραμμίσουμε με την παρουσίας μας πόσο μεγάλες είναι οι προσδοκίες μας από την ανάπτυξη σχέσεων του κόμματός μας με το κίνημα. Πράγματι το πρώτο συνέδριο της ευρωπαϊκής αριστεράς πραγματοποιείται στην Αθήνα και το παρακολουθούμε με πολύ ενδιαφέρον. Επιβάλλεται, λοιπόν, να δημιουργήσουμε αυτό το πλαίσιο. Να επαναδημιουργήσουμε ένα γενικό πολιτικό πλαίσιο, που δεν επιδιώκει να περιορίσει τα κινήματα, αλλά επιδιώκει τη δημιουργία ενός ανοιχτού ορίζοντα που επιτρέπει στα κινήματα να αναπτυχθούν και προτείνει σε αυτά συνδέσεις για τη δημιουργία ενός δικτύου. Ένα σημαντικό μέρος αυτού του ορίζονται, μπορεί να ορισθεί με το να αρχίσει μια πορεία οικοδόμησης της Ευρώπης από τα κάτω.
Η αποτυχία του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, βασισμένο σε συνθήκες και σε διακυβερνητικές σχέσεις πρέπει να μας οδηγήσει στο να ξανανοίξουμε μία από τα κάτω συνταγματική διαδικασία, μετατρέποντας το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο σε βασικό χώρο διαλόγου. Παρ’ όλα αυτά η συνεισφορά μας πρέπει να είναι να συνδυάσουμε την πολιτική δράση στο Κοινοβούλιο, με τη δράση στην κοινωνία. Η ίδια η συζήτηση για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα πρέπει προσεκτικά να συνυφανθεί με εκείνα τα πεδία δράσης όπου ήδη πραγματοποιούμε τις πολιτικές και κοινωνικές μας προσπάθειες. Αυτός είναι ο ορίζοντας με βάση τον οποίο πρέπει να πραγματοποιήσουμε την ανάπτυξη μιας νέας καμπάνιας ενάντια στον πόλεμο, ενάντια στην τρομοκρατία, υπέρ της ειρήνης, η οποία θα προωθήσει την αποχώρηση από το Ιράκ όλων των στρατευμάτων, όλων των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό μαζί με τη δράση που έχει ήδη αναπτυχθεί μετά τη γενναία επιλογή της ισπανικής κυβέρνησης μετά τις εκλογές και τη δράση άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες έχουν ήδη αρνηθεί να συμμετάσχουν σε αυτή τη δραματική περιπέτεια ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου, θα μας βοηθήσει να δημιουργηθεί ο πρώτος πυλώνας μιας Ευρώπης της ειρήνης, μιας Ευρώπης ανοιχτής στη Μεσόγειο και στον Τρίτο Κόσμο. Αυτή η μεσογειακή διάσταση είναι για εμάς απολύτως απαραίτητη, είναι η διάσταση του διαλόγου μεταξύ των εθνών, μεταξύ των θρησκειών, μεταξύ των πολιτισμών. Η Μεσόγειος μπορεί να αντιπαρατεθεί στην ιδέα του πολέμου των πολιτισμών και προσφέρει μια βάση και ένα θεμέλιο για την ειρήνη. Και βασιζόμενοι σε αυτό το θεμέλιο ειρήνης πρέπει να κάνουμε αποστολή μας τη συνεισφορά στην ειρήνη στην Παλαιστίνη, στη δημιουργία δύο κρατών για δύο λαούς. Επίσης, πρέπει να ενισχύσουμε κάθε προσπάθεια να δοθούν εκ νέου δικαιώματα και ελπίδες στο λαό Σαχαράουι και στον κουρδικό λαό. Μια Ευρωπαϊκή Αριστερά για την ειρήνη στην Ευρώπη, για μια Ευρώπη ανοιχτή στις σχέσεις της με τον κόσμο μέσω της Μεσογείου, πρώτα από όλα με πολιτικές πρωτοβουλίες. Γι αυτόν τον λόγο, προτείνουμε μια από τις πρώτες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Αριστεράς να είναι η διοργάνωση μιας συνάντησης, ενός διαλόγου με την Αριστερά της Λατινικής Αμερικής. Ήταν ο ίδιος ο Πρόεδρος Τσάβες, ο οποίος έδειξε ενδιαφέρον για την προσπάθειά μας και έκανε την πρόταση αυτή για μια ανταλλαγή εμπειρίας και την προώθηση μιας πολιτικής πραγματικότητας η οποία και στην Λατινική Αμερική θα μπορούσε να συγκεντρώσει διαφορετικά πολιτικά υποκείμενα και κινήματα τα οποία μοιράζονται τη θέληση να νικήσουν τον νεοφιλελευθερισμό και τον πόλεμο. Αυτή η πρωτοβουλία είναι ακόμα πιο σημαντική καθώς μας επιτρέπει να δείξουμε την πορεία της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, μια πορεία η οποία ξεκινάει με την πολιτική της παρουσία στην Ευρώπη, το κύριο πεδίο της δράσης της, αλλά πάντοτε συνδέει τη μοίρα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς με τη μοίρα της Αριστεράς σε όλον τον κόσμο. Μια Ευρώπη της ειρήνης, μια Ευρώπη που τελικά απομακρύνεται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Οι πολιτικοί-κοινωνικοί αγώνες ενάντια στην οδηγία Μπολκενστάιν, οι αγώνες των μεταναστών για τα δικαιώματά τους έχουν δείξει μερικές από αυτές τις δυνατότητες. Οι αγώνες των εργαζομένων, που παλεύουν όλο και πιο σκληρά, ενάντια στις επιθέσεις, στις συνθήκες ζωής και εργασίας τους, τις οποίες οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές εξαπολύουν ενάντια στους εργάτες σε όλη την Ευρώπη, μας διδάσκουν ότι πρέπει να χρησιμοποιούμε γενικότερα αυτούς τους αγώνες για να αποκτήσουμε συγκεκριμένα αποτελέσματα, τα οποία θα δημιουργήσουν τη δυνατότητα, όχι μόνο να αναπτύσσονται πολιτικές που μας επιτρέπουν να απομακρυνθούμε από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές μακροπρόθεσμα, αλλά και να προκαλέσουμε αντιπαραθέσεις αμέσως και έτσι να έχουμε αποτελέσματα τα οποία βρίσκονται στην αντίθετη κατεύθυνση από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, όπως ήδη συμβαίνει σε κάποιες χώρες. Αυτό που πρέπει να κάνουμε τώρα είναι να εντείνουμε την πάλη, να διευρύνουμε το πεδίο του αγώνα έτσι ώστε να ηττηθεί η έμπνευση που βρίσκεται πίσω από την οδηγία Μπολκενστάιν μια και καλή. Πρέπει να οργανώσουμε την πάλη μαζί τους ντόπιους πληθυσμούς, πλάι-πλάι με τους μετανάστες για να πετύχουμε, τουλάχιστον, κάποια αποτελέσματα πολιτισμού, όπως το να κλείσει το Κέντρο Προσωρινής Διαμονής (ΚΠΔ) στην Λαμπεντούζα (Σικελία), το οποίο έχει γίνει ένα εξοργιστικό σύμβολο της πρακτικής του να φυλακίζονται μετανάστες των οποίων το μόνο σφάλμα είναι, καθώς είναι παράνομοι, να αναζητούν ελπίδα για το μέλλον. Πρέπει να πετύχουμε να αρχίσει η ανάκριση στην Ισπανία. Η περίπτωση των Θέουτα και Μελίγια, τόσο τραγική, θα έπρεπε να μας διδάξει ότι το δικαίωμα των μεταναστών, ανδρών και γυναικών, στη ζωή είναι ίδιο με το δικό μας. Η συγκλονιστική τραγωδία που συνέβη σε ένα ζευγάρι μερικές μέρες πριν στο 'Αμστερνταμ δείχνει πως η Ευρώπη των φυλακών δεν είναι συμβατή με τη διαφάνεια της Ευρώπης μας και ότι δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό εάν οι κυβερνήσεις δεν σταματήσουν τη βαρβαρότητά τους ενάντια στους μετανάστες.
Πρέπει να αναλάβουμε το μακροπρόθεσμο καθήκον που σχετίζεται με την εργασιακή σύγκρουση η οποία, για μια ακόμη φορά, γίνεται ένα μείζον ζήτημα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Μια μορφή πολιτικής επιτίθεται στην εργασία και έχει την τάση να την παρουσιάζει ως εκείνο το οποίο μπορεί να προσδιορίσει τις κοινωνικές σχέσεις ως σύνολο. Γι αυτόν τον λόγο, μέσω της πολιτικής αποτοπικοποίησης δημιουργείται ένα όργανο επίθεσης εναντίον των συλλογικών συμβάσεων, των κατακτήσεων των εργαζομένων και της ιστορίας του πολιτισμού τους. Ένα βασικό όργανο στην πολιτική της παγκοσμιοποίησης, απέναντι στην οποία υπάρχει μια ηθελημένη αδράνεια εκ μέρους των κρατών, που αποφεύγουν τις ευθύνες τους, είναι πλήρως απόντα ή ακόμα γίνονται και συνεργοί. Σε ένα γενικότερο επίπεδο, η εργασιακή ανασφάλεια έχει γίνει ο κανόνας. Η αβεβαιότητα είναι σήμερα αυτό που ήταν ο επιμερισμός της εργασίας για τον κύκλο Φόρντ - Τέυλορ. Σε αυτόν τον καπιταλιστικό κύκλο, η εργασία συστηματικά υποβαθμίζεται σε αβεβαιότητα, μέσω της οργάνωσης της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας, μέσω νέας νομοθεσίας, μέσω νέων εργασιακών σχέσεων βασισμένων ακριβώς στην ευελιξία και την αβεβαιότητα. Η αβεβαιότητα δεν είναι μόνο το αυτόματο αποτέλεσμα της οργάνωσης μιας καπιταλιστικής οικονομίας, είναι, επίσης, μια στρατηγική επιλογή που γίνεται από τις κυρίαρχες τάξεις που έχουν, μέχρι τώρα, χάσει την ικανότητα να διαμορφώνουν συναίνεση πάνω στις θεσεις τους, για να αποτρέψουν κάθε ικανή κοινωνική αντιπαράθεση στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Η οικοδόμηση μιας νέας συμμαχίας ανάμεσα στους νέους εργαζόμενους της Ευρώπης και τις παραδοσιακές εργατικές τάξεις, είναι νομίζω ένας από τους στρατηγικούς στόχους του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Η οικοδόμηση αυτού του νέου εργατικού κινήματος είναι το αναγκαίο στοχείο για να ανοίξει μια νέα εποχή δικαιωμάτων για όλους, όχι βασισμένων αποκλειστικά σε αυτή τη νέα εργατική τάξη, αλλά στον αξεδιάλυτο συνδυασμό τον οποίο αναζητούσαμε, θέλαμε και εφαρμόζαμε μαζί με άλλες απελευθερωτικές δυνάμεις, πρώτα απ’ όλα τα κινήματα γυναικών, γιατί οι γυναίκες δεν είναι απλώς ένα πρόσθετο στοιχείο στην πολιτική μας, είναι ένα κλειδί για να επαναθεωρήσουμε ολόκληρη την πολιτική μας και την πολιτιστική μας δομή. Αυτός ο πατριαρχικός καπιταλισμός μας προτείνει το θέμα της απελευθέρωσης με όρους κατά πολύ διαφορετικούς από το παρελθόν, είναι μια πρόκληση την οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε εν’ όψει πιο φονταμενταλιστικών παρορμήσεων οι οποίες απορρέουν απο εκκλησιαστικά, θρησκευτικά φαινόμενα τα οποία για μια ακόμη φορά αμφισβητούν το κοσμικό κράτος και τα δικαιώματα του ατόμου, τα οποία, αντίθετα, παρουσιάζονται έντονα ως το νέο έδαφος για γκέυ, λεσβίες, τρανσέξουαλ. Οι απαιτήσεις τους να ζήσουν τα συναισθήματά τους και τη σεξουαλικότητά τους ελεύθερα εκφράζει μια νέα έννοια του να είναι κανείς πολίτης, το οποίο, σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο, είναι αυτο που ζητούν οι μετανάστες. Γεννιέται έτσι το ζήτημα νέων δικαιωμάτων για όλους και παρακινείται η Ευρώπη να γίνει η πατρίδα αυτών των καινούργιων δικαιωμάτων. Και αυτά τα νέα δικαιώματα θα υλοποιήσουν την ιδέα ενός νέου δημόσιου χώρου. Σε αυτόν τον στόχο πρέπει να είμαστε πρωταγωνιστές. Ένας δημόσιος χώρος είναι επίσης απαραίτητος για να παρέμβει κανείς άμεσα ώστε να τροποποιήσει την αγορά και την οικονομία. Αυτό που δεν είναι πλέον δυνατό είναι να οδηγηθούμε σε έναν δυναμικό κοινωνικό συμβιβασμό μέσω ενός μηχανισμού αποζημίωσης. Οι καπιταλιστές λένε: «Αφήστε την αγορά να παίξει τον ρόλο της και μετά δημιουργείται κοινωνικό κράτος». Αλλά το κοινωνικό κράτος, σύμφωνα με τις πολιτικές της παρούσας κυβέρνησης, περιέχει τις δραματικές επιπτώσεις της κυριαρχίας της αγοράς. Το να υπαρασπιζόμαστε ό,τι μας παραχωρείται είναι μια λανθασμένη και αδιέξοδη επιλογή. Θα ήταν σαν να βγάζουμε νερό από τη θάλασσα με το κουτάλι. Στην πραγματικότητα η κύρια πρόκληση είναι να πετύχουμε μια πραγματική κοινωνική προστασία. Η οικονομία είναι αυτο που πρέπει να αμφισβητηθεί, είναι η ικανότητα να κριτικάρουμε την οικονομία που πρέπει να ανακαλυφθεί εκ νέου και ένα από τα ζωντανά στοιχεία αυτής της κριτικής της οικονομίας εκφράζεται στην συγκεκριμένη εμπειρία της υπεράσπισης και προώθησης των κοινωνικών αγαθών. Απόδειξη αυτού είναι η εξαιρετική εμπειρία του παγκόσμιου συμβολαίου για το νερό, καθώς και πολλές άλλες τοπικές εμπειρίες. Αλλά από το νερό ως την κουλτούρα, αυτά που βλέπουμε να προχωρούν βίαια μέσα από επανηλημένες προσπάθειες να αποσυρθούν από την αγορά αγαθά που πρέπει να θεωρούμε σημαντικά, που ανήκουν σε όλους, που είναι ο μοχλός για την οικοδόμηση της μελλοντικής μας κοινωνίας, ο μοχλός για μια ζωντανή κριτική του παραδείγματος του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος και αφετηρία μιας πορείας που κάνει δυνατή την επίτευξη του κοινωνικού και δημοκρατικού συμβιβασμού, μια βάση για την άλλη Ευρώπη, την Ευρώπη της ειρήνης, την Ευρώπη απαλλαγμένη από της νεοφιλελεύθερη καταδίκη, την Ευρώπη της συμμετοχικής δημοκρατίας. Αυτό θα γίνει το κύριο καθήκον του κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς.
Αγαπητοί σύντροφοι και συντρόφισσες,
Κατά τη διάρκεια αυτού του τελευταίου χρόνου, τα μέλη μας και η επιρροή μας στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή έχουν αυξηθεί. Έχουμε καταφέρει να επωφεληθούμε από τις σχέσεις μας με τους συντρόφους μας της ομάδας GUE/NGL του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, και να αναπτύξουμε την μεγαλύτερη από ποτέ θεσμική δράση ενάντια στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που προτάθηκαν από τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Έχουμε σχηματίσει νέες σχέσεις και συμμαχίες.
Γι’ αυτόν τον λόγο, συνεχίζοντας να βαδίζουμε και να ενισχυόμαστε κατά αυτόν τον τρόπο, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς μπορεί να φιλοδοξεί να γίνει πρωταγωνιστής στον κοινωνικό και πολιτικό αγώνα στην Ευρώπη.
Είναι πράγματι αλήθεια ότι το σύνθημα του Συνεδρίου μας στην Αθήνα λέει:
ΝΑΙ. ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ!
Εύχομαι σε εσάς και στους εαυτούς μας πετυχημένο Συνέδριο