Ελληνικός Στρατός vs εσωτερικού εχθού
μετά την 11η Σεπτεμβρίου!

Όταν χάνονται τα όρια ανάμεσα σε πόλεμο και ειρήνη, δεν απορροφά η ειρήνη τον πόλεμο. Ο πόλεμος καταπίνει την ειρήνη, και γίνεται ολοκληρωτικός με την αφιαλτικότερη έννοια του όρου.

Παναγιώτης Κονδύλης

Η χώρα μας προσαρμόζει ταχύτατα την πολιτικο-στρατιωτική οργάνωση του στρατού της στις νέες, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, συνθήκες. Η είδηση στο σχετικό δελτίο τύπου του Γενικού Επιτελείου Στρατού της 26ης Ιανουαρίου 2003, δεν συνίσταται τόσο στην ετήσια σύνοδο των Α/ΓΕΣ της ευρωπαϊκο-νατοϊκής FINABEL(1) (που φέτος έγινε στη Θεσσαλονίκη), όσο στην ελληνική πρωτοβουλία να εισηγηθεί ο έλληνας Α/ΓΕΣ στο εν λόγω φόρουμ το θέμα της νέας πολιτικο-στρατιωτικής αντίληψης (με βάση πάλι ελληνική ιδέα που έγινε ομόφωνα αποδεκτή στην περυσινή σύνοδο της Πορτογαλίας), εισάγοντας καινά δαιμόνια που θέλουν πολλή-πολλή συζήτηση (π.χ. στη Βουλή).

Μέχρι σήμερα, η ελληνική κυβέρνηση ακολουθούσε μια ρητορική υποτιθέμενου ρεαλισμού μας τυπικής μικρής δύναμης που, ως μικρή δύναμη, ακόμη κι αν διαφωνεί σε κάποια ζητήματα, ακολουθεί πιστά τις διεθνείς θεσμικές πλειοψηφίες. Είχε δε (και έχει), υπό το προσωπείο του κόμματος και του κομματικού γραμματέα, και μια δεύτερη φωνή εσωτερικής λαϊκής κατανάλωσης, που μπορεί να αποτελεί, από καιρού εις καιρόν, την αριστερή συνείδηση της σοσιαλιστικής κυβέρνησης (κυρίως κατά του πολέμου και της αμερικανικής υστερίας για την ασφάλεια).

Στη Θεσσαλονίκη συνήλθαν προχθές οι ευρωπαίοι Α/ΓΕΣ, όπου άκουσαν τον έλληνα ομόλογό τους να τους αναπτύσσει το θέμα "Ασύμμετρες Απειλές και Τρλοποι Αντιμετώπισης στο Πλαίσιο της Άμυνας της Εθνικής Επικράτειας" που (σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου που διαβάζεται βεβαιότατα και στην αμερικανική πρεσβεία) βασίσθηκε σε μελέτη που εκπόνησε "αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001"(!!!) το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο του ελληνικού ΓΕΣ. "Η συστηματική και μεθοδική καταγραφή τόσο των ασύμμετρων απειλών, όσο και των τρόπων αντιμετώπισής των έκαναν μεγάλη εντύπωση (!!!) στους ευρωπαίους στρατιωτικούς εκπροσώπους", αναφέρεται στο Δελτίο Τύπου. Εκτιμάται δε ότι αυτή η ελληνική εισήγηση θα αποτελέσει βάση για την περαιτέρω διεθνή συνεργασία ως προς τα ζητήματα της εσωτερικής ασφάλειας (homeland security, που κακώς, αν όχι αφελώς, μεταφράζεται από το ΓΕΣ ως "άμυνα εθνικής επικράτειας").

Είναι προφανές ότι το ενδιαφέρον μας εντοπίζεται, πλέον, αφ' ενός, στον επείγοντα χαρακτήρα (υπάρχει ήδη μια πρώτη στρατιωτική διμοιρία ασύμμετρου πολέμου στην Αθήνα, εν όψει και Ολυμπιακών) και, αφ' ετέρου, στην ασάφεια και την ρευστότητα που διέπουν τέτοιους στρατιωτικούς οδηγούς δράσης ως προς τους ορισμούς των απειλών, αλλά κι ως προς αιτούμενη "προσαρμογή του νομικού πλαισίου", ώστε να μπορεί ο Στρατός να αναλάβει το νέο του ρόλο στη διαφύλαξη της εσωτερικής ασφάλειας "έξω από γραφειοκρατικές συνήθειες". Από την μια πλευρά, τι ακριβώς σημαίνει, π.χ., η απειλή η προερχόμενη από "ανεξέλεγκτα τμήματα υπηρεσιών πληροφοριών¨!!!), η απειλή από την τρομοκρατία, τον θρησκευτικό φανατισμό ή τη δημογραφική αλλοίωση και, από την άλλη πλευρά, τι ακριβώς σημαίνει η πρόταση για ύπαρξη "κεντρικού ελέγχου σε κρατικό επίπεδο" (κοινό υπουργείο στρατού και αστυνομίας;) καθώς και η πρόταση για "ευέλικτες και ταχείες αποφάσεις έξω από γραφειοκρατικές συνήθειες με ανάλογη ρύθμιση και προσαρμογή του νομικού πλαισίου"; Και, τέλος, τι ακριβώς σημαίνει η μπουσ-ική διατύπωση "να προλαμβάνεται η εκδήλωση της απειλής πριν από την εμφάνισή της"!!!) και με ποιό ακριβώς προληπτικό τρόπο θα επιτευχθεί αυτό;

Γνωρίζουμε από τη σύγχρονη θεωρία του πολέμου ότι αυτό που οι αμερικανικές ακαδημίες ονόμασαν, στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, "επανάσταση στα στρατιωτικά ζητήματα" ήταν η μάλλον αυτάρεσκη θεωρία του ψηφιακού στρατιώτη (cyborg κλπ) και της πράγματι ανυπέρβλητης υψηλής ηλεκτρονικής, τηλεπικοινωνιακής και δορυφορικής τεχνολογίας ("έξυπνες βόμβες" κλπ). Σιγά-σιγά, συστατικό κομμάτι της εν λόγω θεωρητικής επανάστασης έγινε και η θεωρία των ασύμμετρων απειλών(2) και των και των συνοδευτικών πολιτικο-στρατιωτικών δογμάτων, π.χ. CIMIC (Civil-Military Co-ordination) MOUT (Military Operations on Urbanized Terrain) κλπ.

Η μεταψυχροπολεμική περίοδος σφραγίζεται από μια, μοναδική στην ιστορία, άνιση κατανομή της ισχύος στον κόσμο. Συμνβαίνει, όμως, συγχρόνως, και το εξής παράδοξο: ακόμη και ο πιο ανίσχυρος στον κόσμο έχει τα όπλα, τα τεχνικά μέσα και τα κίνητρα να πλήξει τεράστιους στόχους και τεράστια συμφέροντα, σχετικά εύκολα. Είναι το βαρύ τίμημα της μονομερούς προόδου.

Κώστας Βέργος

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1) Η FINABEL είναι ένα προνομιακό πλαίσιο για την εισαγωγή καινοτόμων και αντισυμβατικών στρατιωτικών αντιλήψεων. (Lt. Col. Wilkinson, 1998. The Weapons of Peace. London: International Security Information Service)

(2)  "Ασύμμετρη απειλή" είναι δάνειος όρος από τα μη-γραμμικά (non-linear) μαθηματικά της σύγχρονης χαοτικής ανάλυσης. Ασύμμετρη ορίζεται η σχέση μεταξύ ενός ελάχιστου μέσου, π.χ. 18 μόνον τρομοκρατών, και ενός τεράστιου αποτελέσματος, π.χ. μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας που κλονίζεται συθέμελα. Δε διαφεύγει των θεωρητικών του πολέμου κι η αντίστροφη ασύμμετρη σχέση, αυτή μεταξύ ενός τετάρστιου μέσου, μιας ολόκληρης επιστρατευμένης αυτοκρατορίας, για την επίτευξη ενός ελάχιστου στόχου, τη σύλληψη ας πούμε ενός, και μόνον ενός, ατομικού τρομοκράτη.

 

Το Δελτίου Τύπου του ΓΕΣ της 26ης Ιανουαρίου 2003

 

Ασύμμετρες Απειλές και τρόποι αντιμετώπισής του

Το Γενικό Επιτελείο Στρατού σε συνέχεια της από 21 Ιαν. 2003 ανακοίνωσής του για τη Σύνοδο 1/2003 των Βασικών Στρατιωτικών Εκπροσώπων (ΒΣΕ) της FINABEL, κοινοποιεί το βασικό θέμα της ημερήσιας διάταξης "Ασύμμετρες Απειλές και τρόποι αντιμετώπισής τους" στα πλαίσια της άμυνας της Εθνικής Επικράτειας (Home and Security).

Στην ετήσια σύνοδο των Αρχηγών Στρατού, τον Μάρτιο του 2002, της Πορτογαλίας, απεφασίσθη κατόπιν προτάσεως του Έλληνα Α/ΓΕΣ να εκπονηθεί σχετική μελέτη με θέμα "Εξέταση των δυνατοτήτων που οι χερσαίες δυνάμεις δυνατό να παρέχουν στην άμυνα της Εθνικής Επικράτειας και πιθανοί ρόλοι που ανατίθενται για αντιμετώπιση απειλών που ήρθαν στο φως με τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001", η οποία αφού υιοθετήθηκε ομόφωνα από τους λοιπούς Α/ΓΕΣ των κρατών-μελών της FINABEL, και κατατέθηκε στην αρμόδια Ομάδα Εργασίας.

Με βάση τα παραπάνω και μετά από απόφαση της Ιεραρχίας του ΓΕΣ, ως βασικό θέμα για τη σύσκεψη 1/2003 των ΒΣΕ στη Θεσσαλονίκη, προτάθηκε το θέμα "Ασύμμετρες Απειλές και τρόποι αντιμετώπισής τους".

Η παρουσίαση του βασικού θέματος έγινε από το ΓΕΣ. Η ενημέρωση βασίσθηκε σε εγκεκριμένη από το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο του ΓΕΣ σχετική μελέτη, η οποία συντάχθηκε αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Η ενημέρωση και ιδιαίτερα η συστηματική και μεθοδική κατατραφή, τόσο των απειλών όσο και των τρόπων αντιμετωπίσεώς των, έκαναν μεγάλη εντύπωση στους συνέδρους.

Κατά τη συζήτηση που επακολούθησε οι ΒΣΕ των άλλων χωρών τόνισαν τη σοβαρότητα του θέματος και συμφώνησαν με τις θέσεις του ΓΕΣ. Επίοσης αναφέρθηκαν στους δικούς τους προβληματισμούς και τις ρυθμίσεις που γίνονται στις χώρες τους, για χρήση προσωπικού των Στρατών Ξηράς ή των ΕΔ γενικότερα, στην αντιμετώπιση των Ασύμμετρων Απειλών, εντός ή εκτός επικράτειας.

Μετά από πρόταση του προέδρου απεφασίσθη η ελληνική παρουσίαση να αποτελέσει τη βάση για τη σύνταξη της προαναφερθείσης μελέτης, για την άμυνα της Εθνικής Επικράτειας. Σε επόμενη σύνοδο θα συζητηθεί και η επανεξέταση του γενικού πλαισιου, που έχει καθορίσει η FINABEL, για τη σύνταξη όλων των μελετών, ώστε να λαμβάνονται υπόψη και οι ασύμμετρες απειλές.

Εκτιμάται ότι οι ασύμμετρες απειλές, θα αποτελέσουν θέμα ενδιαφέροντος της FINABEL επί μακρόν αφού όλοι συμφώνησαν στην επισήμανση της ελληνικής πλευράς ότι, σε ακραίες περιπτώσεις, η αποτελεσματική αντιμετώπιση των Ασύμμετρων Απειλών υπερβαίνει όχι μόνο τις δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά ίσως και τις εθνικές δυνατότητες και απαιτεί διεθνείς συνεργασίες σε όλα τα επίπεδα.

Ανχης (ΔΒ) Παπαθεοδοσίου Ιωάννης

 

 

Βήμα διαλόγου