Η νέα "Νέα Παγκόσμια Τάξη"

    Η νέα "Νέα Παγκόσμια Τάξη" (δηλαδή η μετά τον Πόλεμο στο Ιράκ παγκόσμια τάξη πραγμάτων) θα παρουσιάζει μια ισχυρή επαναφορά κλασικών εθνικών χαρακτηριστικών των διεθνών ανταγωνισμών. Η (μετά τον πόλεμο του Κόλπου, το 1991) οιονεί αυτοκρατορική δομή της συναίνεσης -με προεξάρχουσα, αυτοκρατορική δύναμη τις Ηνωμένες Πολιτείες- θα αντικατασταθεί από μια δομή άναρχου διεθνούς συστήματος (χομπσιανού τύπου).

    Η (μετά τον Πόλεμο του Κόλπου) οιονεί αυτοκρατορική δομή εκφράσθηκε, πρώτον, από την αμερικάνική υπερδύναμη και την τεχνολογική και στρατιωτική υπεροχή της και, δεύτερον, από τους διεθνείς θεσμούς και τις πολυμερείς συνεργασίες. Η νέα δομή θα εκφράζεται από την υποβάθμιση και απαξίωση των διεθνών θεσμών και των πολυμερών συνεργασιών και την ταυτόχρονη ανάδειξη, ως βασικών διεθνών πολιτικών οντοτήτων, των εθνών-κρατών κατά την κλασική τους έννοια (και με πρόσφορο "στρατιωτικό υλικό" των εθνών-κρατών τους χιλιάδες απέλπιδες νέους της πιο πρόσφατης δημογραφικής μετακίνησης, που επιθυμούν να ενσωματωθούν πάραυτα στους εθνικούς κορμούς στρατολογούμενοι ευπειθώς).

    Σε περιόδους κάμψης των ανταγωνισμών (και σε δευτερεύοντα ζητήματα) θα επανέρχεται, βεβαίως, η ρητορική του πολυμερισμού (multilateralism). Θα γίνεται, όμως, ολοένα σαφέστερος ο μονομερισμός (unilateralism) των πρωτοβουλιών σε όλα τα κρίσιμα γεωπολιτικά ζητήματα.

    Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν το ισχυρότερο έθνος-κράτος, χάνουν όμως τα αυτοκρατορικά προνόμια. Όσο κι αν αυτό, μετά από μια στρατιωτική νίκη, φαίνεται παράδοξο, οι Ηνωμένες Πολιτείες σ' αυτό τον πόλεμο έχασαν περισσότερα απ' ό,τι κέρδισαν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασφάλιζαν, μέχρι χθες, την ηγεμονία τους δομικώς: εντός δηλαδή ενός αυτοκρατορικού συστήματος, δια του επηρεασμού ή και ορισμού των βασικών δομών εξουσίας. Επρόκειτο περί τυπικής δομικής ισχύος (structural power). Οι συσχετισμοί ισχύος θα διαμορφώνονται, πλέον, άναρχα και   απρόβλεπτα κοπιωδώς (και σε όλα τα επίπεδα: στρατιωτικό, οικονομικό, χρηματοοικονομικό, κλπ).

    Η "επόμενη ημέρα" φέρει, πάντως, την σφραγίδα της, προ τετραετίας, αναθεώρησης του ΝΑΤΟ. Όσοι καταγγείλαμε την αναθεώρηση εκείνη, προβλέπαμε την αναπόφευκτη στροφή από την πολυμέρεια στη μονομέρεια και την αυθαιρεσία. Από την στιγμή που μια συμμαχία στρεβλώνει (δια της "πέραν του άρθρου 5" διάταξης) την έννοια του νόμιμου πολέμου -της Καταστατικής Χάρτας του ΟΗΕ- γιατί να μη το πράξει και μονομερώς ένα κράτος.

Κώστας Βέργος

Βήμα διαλόγου