Κρίση στην αγορά και πολιτικές διεξόδου

Το κύμα κλεισίματος επιχειρήσεων και οι μαζικές απολύσεις εργαζομένων (1.500-2.000 άτομα τον τελευταίο μήνα), καθώς η επιδείνωση σειράς μακρο-οικονομικών δεικτών (ανεργία, δημόσιο χρέος, πληθωρισμός, βιομηχανική παραγωγή, έλλειμμα ισοζυγίου πληρωμών, αύξηση αριθμού νοικοκυριών κάτω από το όριο της φτώχειας, κ.α.), δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία έχει ήδη εισέλθει στην τροχιά μιας νέας κρίσης και παρατεταμένης ύφεσης. Ωστόσο τα δύσκολα βρίσκονται μπροστά (μετά την  "Ολυμπιάδα 2004"), ενώ η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα αγκαλιάζει όλο και περισσότερα λαϊκά νοικοκυριά. Κατά συνέπεια η φιλολογία για "ισχυρή οικονομία" αποδεικνύεται κενό σύνθημα.

Η δυσμενής εξέλιξη βασικών οικονομικών συνδέεται με γενικές και ειδικές αιτίες, ενώ υπεύθυνοι είναι πολιτικοί και κοινωνικοί παράγοντες. Ειδικότερα η ασκούμενη την τελευταία δεκαετία οικονομική πολιτική συρρίκνωσης της αγοραστικής δύναμης μισθών, η φορολογική πολιτική σε βάρος μισθωτών-συνταξιούχων, τα αυξανόμενα φαινόμενα διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση, η κακή διαχείριση του Γ' ΚΠΣ, η σκανδαλώδης εκποίηση κερδοφόρων τομέων της κρατικής περιουσίας (από τράπεζες, ΔΕΚΟ, τουρισμό, κ.α.), η απουσία συγκροτημένης βιομηχανικής και αγροτικής πολιτικής, οι αδιαφάνειες στις κρατικές προμήθειες ιδιαίτερα τις στρατιωτικές, η πιστωτική πολιτική σε βάρος των λαϊκών αποταμιεύσεων, η "κατάρρευση" του Χρηματιστηρίου, κ.α., αποτελούν κρίκους μιας ενιαίας αλυσίδας παραγόντων που επιδρούν αρνητικά στην πορεία της οικονομίας. Ωστόσο σημαντικό ρόλο παίζουν οι ολιγοπωλιακές - μονοπωλιακές δομές της αγοράς και η επιβολή μονοπωλιακών τιμών σε βάρος της κοινωνίας, η αυξανόμενη εκτόπιση ΜΜ-Επιχειρήσεων από μεγάλα πολυκαταστήματα και σούπερ-μάρκετ, η εντεινόμενη εισαγωγική διείσδυση, η επιβράδυνση των εξαγωγών, κ.α.. Τέλος σοβαρό ρόλο παίζουν οι νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις οικονομικής πολιτικής της Ε.Ε., οι δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και η ανατίμηση του "ευρώ" έναντι του δολαρίου, που κάνει ακριβότερες τις εξαγωγές και διευκολύνει τις εισαγωγές, κ.α., συνθέτουν το γενικότερο πλαίσιο των αιτίων κρίσης στην αγορά, τις συνέπειες της οποίας υφίστανται κυρίως μισθωτοί και συνταξιούχοι, ΜΜ-Επιχειρήσεις, αγρότες και ευρύτερα λαϊκά στρώματα.

Η προϊούσα κρίση στην αγορά, φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την εναλλακτική πολιτική διεξόδου. Από επιχειρηματικούς κύκλους , εκπροσώπους νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων και κυβερνητικούς παράγοντες, προβάλλονται προτάσεις για στήριξη κερδών και επιχειρηματικότητας, μεγαλύτερη ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων, νέα κίνητρα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, συνέχιση πολιτικής εκποίησης κερδοφόρων τομέων της κρατικής περιουσίας, μείωση κρατικών δαπανών κυρίως κοινωνικών, μεγαλύτερη απελευθέρωση αγορών, προσέλκυση ξένων επενδύσεων με παροχή ισχυρότερων κινήτρων κ.α.. Ωστόσο η ζωή έχει κατ' επανάληψη δείξει, ότι δεν υπάρχει άμεσος και σταθερός δεσμός μεταξύ αύξησης κερδών, αύξησης επενδύσεων, νέων θέσεων εργασίας, αύξησης εισοδήματος και κοινωνικής ευημερίας. Παρά τα ισχυρά κίνητρα και την αυστηρή εισοδηματική πολιτική την τελευταία δεκαετία, η έκρηξη κερδών δεν οδήγησε σε αντίστοιχη "έκρηξη" ιδιωτικών επενδύσεων (ο ρυθμός ήταν μέτριος γύρω στο 8%), ενώ η ανεργία διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα.

Η Ελλάδα, ενώ διαθέτει το χαμηλότερο εργατικό κόστος στα πλαίσια της Ε.Ε., χάνει συνεχώς έδαφος στην ανταγωνιστικότητα (από 21η θέση πέρυσι, έπεσε στην 26η φέτος). Επιβεβαιώνεται δηλαδή κάτι που έχει δειχθεί θεωρητικά και εμπειρικά, ότι η λογική του φθηνού εργατικού κόστους, συνδέεται με τον "κατηφορικό δρόμο" στήριξης της ανταγωνιστικότητας και οδηγεί τελικά σε αδιέξοδο, ενώ αντίθετα η πολιτική τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, παραγωγή προϊόντων ποιότητας, η σύγχρονη οργάνωση και επαγγελματική κατάρτιση κ.α., συνδέονται με τον "ανηφορικό δρόμο" που έχει και ελπιδοφόρα προοπτική. Η θεοποίηση των αγορών και ο χλευασμός κάθε δημόσιου και κοινωνικού, εντείνει την αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού και διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Τέλος η λογική των "ανταγωνιστικών προσφορών" στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, επιτείνει τη στρεβλή ανάπτυξη (η εξαγορά της "Παπαστράτος" από την Fhilip Morris, θα αυξήσει τις εισαγωγές αμερικανικών καπνών σε βάρος εγχωρίως παραγόμενων καπνών), ενώ η αυξανόμενη μεταφορά δραστηριοτήτων μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων σε βαλκανικές και άλλες χώρες, λειτουργεί σε βάρος των εγχωρίων επενδύσεων και θέσεων εργασίας.

Κατά συνέπεια αυτό που χρειάζεται άμεσα κατά το ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ, είναι η ριζική στροφή στην ασκούμενη οικονομική πολιτική, όχι βέβαια προς την κατεύθυνση των "καθαρόαιμων" νεοφιλελεύθερων επιλογών που προβάλλει η ΝΔ, αλλά προς την κατεύθυνση κατ' αρχήν της προστασίας των εργαζόμενων από τις απολύσεις (αποτροπή, έλεγχος και στη χειρότερη περίπτωση εξασφάλιση αποζημιώσεων και επιδομάτων ανεργίας μέχρι την επανένταξη στην εργασία). Ταυτόχρονα χρειάζεται στήριξη της αγοραστικής δύναμης μισθών για τόνωση της αγοράς, αναπτυξιακή διαχείρισης των πόρων του Γ' ΚΠΣ, ορθολογική λειτουργία και εκσυγχρονισμός των ΔΕΚΟ, εφαρμογή προγραμμάτων απασχόλησης (κοινωνικός τομέας) και ενθάρρυνση πρωτοβουλιών τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, πολιτική στήριξης ΜΜ-Επιχειρήσεων και αύξησης θέσεων εργασίας, ενίσχυση κοινωνικών υποδομών και διεύρυνση απασχόλησης γυναικών, εφαρμογή 35ωρου, προστασία ανέργων, κ.α..

Τέλος χρειάζεται ορθολογική δημοσιονομική διαχείριση με εφαρμογή ριζοσπαστικής φορολογικής μεταρρύθμισης, πάταξη της φοροδιαφυγής, διεύρυνση φορολογικής βάσης και μείωση φορολογίας μισθωτών-συνταξιούχων, μείωση στρατιωτικών δαπανών, αύξηση αναπτυξιακών και κοινωνικών δαπανών, επαναξιολόγηση του συστήματος κινήτρων, φροντίδα στο περιβάλλον, έλεγχος της δράσης των πολυκλαδικών-πολυεθνικών ομίλων, αντιμετώπιση των φαινομένων διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση και της διαπλοκής συμφερόντων εκπροσώπων της οικονομικής ελίτ και πολιτικής εξουσίας. Με τέτοιο προσανατολισμό της οικονομικής πολιτικής, δημιουργούνται προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης, μείωσης ανεργίας, δικαιότερης κατανομής εισοδήματος και αποτελεσματικότερης συμμετοχής στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η αναγκαιότητα ανάπτυξης των κοινωνικών αγώνων και κοινής δράσης όλων των δυνάμεων της αριστεράς, για αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων και δημιουργία των προϋποθέσεων μιας κυβέρνησης, που θα έχει στο κέντρο της πολιτικής την εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας και όλων των εργαζομένων, αντί των νεοφιλελεύθερων πολιτικών με νέα πρόσωπα, σε όφελος και πάλι των μεγάλων συμφερόντων.

Γιάννης Τόλιος
Μέλος της Πολιτικής Γραμματείας
της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ

Βήμα διαλόγου