Διονύσης Πολίτης

Ο Μαρξισμός στο κατώφλι του 21ου αιώνα 

 

Την Δευτέρα 7.3.2005 ο Μαρξιστικός όμιλος Κέρκυρας διοργάνωσε μια ανοικτή συγκέντρωση-συζήτηση, με θέμα "γιατί ο μαρξισμός;". Ίσως σε πολλούς να φαίνεται παράξενο που κάποιοι, παρά τις εμπειρίες του περασμένου αιώνα, παρά τις διαψεύσεις τόσων ελπίδων, επιμένουν.

 

 Όμως ο μαρξισμός παραμένει ζωντανός, αν και περιμένει με αγωνία νέες επεξεργασίες που θα τον αναζωογονήσουν, θα τον φέρουν σε αντιστοιχία με τις νέες πραγματικότητες και θα τον μπολιάσουν με τις απαιτήσεις του σήμερα. Γνωρίζουμε ότι ο μαρξισμός, σαν η βασική επαναστατική ιδεολογία και επιστήμη της κοινωνίας, δεν ήταν ποτέ ενιαίος. Ή σχεδόν ποτέ. Παρά τα διαφορετικά ρεύματα, που οι αποκλίσεις τους μεγάλωναν όσο πιο περίπλοκα γίνονταν τα κοινωνικά φαινόμενα και ο ίδιος ο καπιταλισμός, και που πολλές φορές βρίσκονταν σε εμφύλια διαμάχη μεταξύ τους, ο βασικός πυρήνας του διατηρεί όλη την φρεσκάδα του και σήμερα.

Φυσικά τέτοιες απόπειρες έγιναν στο παρελθόν, ξεκινώντας από την Παρισινή Κομμούνα το 1871, και στην συνέχεια την οικοδόμηση του "υπαρκτού σοσιαλισμού" για 72 ολόκληρα χρόνια. Η εκτίμηση για τα θετικά και αρνητικά τους συνεχίζεται και είναι αντικείμενο ενός, πολλές φορές,  παθιασμένου διαλόγου. Το σίγουρο είναι ότι σήμερα είμαστε, ή καλλίτερα μπορούμε να γίνουμε, πιο σοφοί μελετώντας την εμπειρία από τις πρώτες πρώιμες προσπάθειες.

 

Ίσως σήμερα ο καπιταλισμός να φαίνεται ακλόνητος. Όμως οι νέες αντιθέσεις του μπλέκονται με τις παλιές σε ένα εκρηκτικό κοκτέιλ, και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για νέα επαναστατική έκρηξη. Στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες βρίσκεται σε εξέλιξη μια γενικευμένη επίθεση ενάντια στην εργατική τάξη, στα δικαιώματα και το βιοτικό της επίπεδο. Αυξάνουν οι ανισότητες, ογκώνεται η ανεργία. Οι ΕΠΑ σκορπούν τον όλεθρο σε διάφορες γωνιές του πλανήτη, με τις πολεμικές τους επιδρομές. Μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας ζει στην αθλιότητα, στην πείνα, σε αρρώστιες. Ο πλανήτης κινδυνεύει από την μόλυνση, την υπερβολική σπατάλη πόρων και πλουτοπαραγωγικών πηγών.

 

Μήπως αυτά τα προβλήματα θα κινητοποιήσουν, από μόνα τους, τους λαούς, θα οδηγήσουν αυτόματα σε προοδευτικές αλλαγές, ή πολύ περισσότερο στον σοσιαλισμό;

 

Δυστυχώς κοινωνικός αυτοματισμός δεν υπάρχει. Χωρίς τον οδηγητικό φάρο της επαναστατικής θεωρίας, δεν μπορεί να υπάρχει επαναστατικό κίνημα. Και αυτή την επαναστατική θεωρία πρέπει πρώτα από όλα να την γνωρίσουμε, εκεί που έχει φτάσει μέχρι τώρα, αλλά και να την πάμε παραπέρα.

Φυσικά όλα αυτά δεν θα γίνουν στην Κέρκυρα, ούτε ίσως σε μια χώρα. Η μαρξιστική σκέψη προχωράει συλλογικά και παγκόσμια, όπως παγκόσμια είναι τα καθήκοντα της εργατικής τάξης. Όμως και εμείς εδώ μπορούμε να συμβάλλουμε, να ζήσουμε από πρώτο χέρι τις καινούργιες προσπάθειες, ώστε να γίνει ο 21ος αιώνας, ο αιώνας που θα θριαμβεύσουν οι μαρξιστικές ιδέες.

  

Διονύσης Πολίτης, τραπεζοϋπάλληλος.

 

Βήμα διαλόγου