Τα δραματικά γεγονότα του περασμένου Δεκέμβρη, η δολοφονία ενός μαθητή από Ειδικό Φρουρό και η στάση της Αστυνομίας τις ημέρες που ακολούθησαν, έχουν προβληματίσει ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, σχετικά με το πώς εκπαιδεύεται, οργανώνεται και λειτουργεί η Ελληνική Αστυνομία, και ιδίως ορισμένες «ειδικές» μονάδες της όπως τα ΜΑΤ και οι Ειδικοί Φρουροί. Πάντοτε υπό τις διαταγές μιας πολιτικής ηγεσίας που αντιλαμβάνεται τον ρόλο της Αστυνομίας βασικά ως όργανο βίαιης καταστολής σε βάρος των πολιτών που κινητοποιούνται και εκφράζουν συλλογικά τις διεκδικήσεις τους απέναντι στις αντι-κοινωνικές πολιτικές της κυβέρνησης.
Δεν είναι κολακευτικό για την ποιότητα της δημοκρατίας μας να διαπιστώνουμε ότι σήμερα, δεκαετίες μετά την πτώση της δικτατορίας, είναι κοινωνικά ώριμο το αίτημα για εκδημοκρατισμό των Σωμάτων Ασφαλείας, που εμφανώς δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Γνωρίζουμε βέβαια ότι τα Σώματα Ασφαλείας είναι οι κατασταλτικοί μηχανισμοί του καπιταλιστικού κράτους, το οποίο όλο και περισσότερο σήμερα καταφεύγει σε αυτούς για να περιφρουρεί αυταρχικά τις πολιτικές του επιλογές. Θεωρούμε, ωστόσο, ότι την ίδια στιγμή, είναι ανάγκη να επιδιώξουμε να επεκτείνουμε το πολιτικό και αξιακό μας πλαίσιο και σε αυτούς τους μηχανισμούς. Οφείλουμε δηλαδή σήμερα να διατυπώσουμε το αίτημα για μια Αστυνομία που θα υποτάσσεται στις δημοκρατικές αρχές και θα έχει τον κοινωνικό ρόλο που της αναλογεί, προστατεύοντας και όχι καταστέλλοντας τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών (βλ. και Στόχο 1). Το αίτημα, ταυτόχρονα, για μια Αστυνομία ορθολογικά διαρθρωμένη, κοινωνικά αποτελεσματική, που επιπλέον θα σέβεται τους ίδιους τους ανθρώπους που τη στελεχώνουν ως εργαζόμενους και ως πολίτες, με τα ανάλογα δικαιώματα.
Πρόκειται για διαδικασία σύνθετη και δύσκολη, για την οποία όμως καταθέτουμε σήμερα συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις και προϋποθέσεις.
Καταρχάς απαιτείται συνολική αλλαγή πλεύσης, έτσι ώστε να απεγκλωβιστεί η Αστυνομία από τη λογική του «εχθρού λαού». Ο αστυνομικός χρειάζεται την κοινωνική αναγνώριση αλλά και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Διεκδικούμε λοιπόν, πριν απ' όλα, να καταργηθεί ο αποκλειστικός έλεγχος της αστυνομίας από την κυβέρνηση και να ανατεθεί στη διακομματική επιτροπή της Βουλής για τα Σώματα Ασφαλείας. Έτσι ώστε να τεθεί η Αστυνομία υπό ουσιαστικό πολιτικό και δημοκρατικό έλεγχο, έξω από κάθε λογική προέκτασης του κυβερνητικού μηχανισμού, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.
Απαιτούμε σύγχρονη, δημοκρατική και αποτελεσματική αστυνομία για τη δημόσια ασφάλεια των πολιτών. Αυτό σημαίνει μεταξύ άλλων αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας και απεγκλωβισμό των αστυνομικών από εξωαστυνομικά καθήκοντα (σήμερα απασχολούνται τουλάχιστον 20.000 αστυνομικοί σε θέσεις εξωαστυνομικών καθηκόντων, όπως φυλάξεις παραγόντων της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής, γραφειοκρατία, ειδικές δυνάμεις, ΜΑΤ, ΥΜΕΤ κλπ), την ίδια στιγμή που έχουν μείνει άδεια τα αστυνομικά τμήματα. Εμείς, ως ΣΥΡΙΖΑ, πιστεύουμε αντιθέτως στο «κύτταρο» της ΕΛ.ΑΣ. που λέγεται αστυνομικό τμήμα, με επαρκές αστυνομικό προσωπικό με επιστημονική εκπαίδευση και εξειδίκευση.
Τα πρόσφατα γεγονότα κατέδειξαν με τραγικό τρόπο την ανεπαρκή εκπαίδευση των Σωμάτων Ασφαλείας αναφορικά με τη χρήση μη βίαιων μέτρων επιβολής του νόμου, το χειρισμό των όπλων και την εκτίμηση των κινδύνων. Μόνη απάντηση είναι η μέριμνα για τη σωστή εκπαίδευση των αστυνομικών και όλων των μελών των Σωμάτων Ασφαλείας: από τη σωστή εκπαίδευση στη χρήση των όπλων (σε ποια όρια και με ποιες -αυστηρές- προϋποθέσεις) μέχρι το πώς οφείλουν να εφαρμόζουν το εθνικό δίκαιο και τη διεθνή νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τόσο στα καθημερινά τους καθήκοντα όσο και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, με ιδιαίτερη έμφαση σε μη βίαια μέτρα επιβολής του νόμου, καθώς και γνώση των ποινών που το ποινικό και διοικητικό δίκαιο επισείουν για την παραβίασή τους.
Απαιτούμε σύγχρονους τρόπους διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού, αξιοποίηση της εμπειρίας και της γνώσης και μεταφορά της στις νεότερες γενιές με ενιαίο τρόπο λειτουργίας και δράσης. Απαιτούμε να σπάσει το σημερινό «ρουσφετολογικό» αναξιοκρατικό σύστημα κρίσεων των αξιωματικών και να αντικατασταθεί από ένα αντικειμενικό σύστημα που θα μετράει προσόντα, γνώσεις, ικανότητες, εμπειρία. Ειδικότερα:
(α) Προτείνουμε την κατάργηση του υπάρχοντος βαθμολογίου που γεμίζει την Ελλάδα στρατηγούς και αξιωματικούς τινάζοντας τα κοινωνικά ταμεία στον αέρα (πχ Μετοχικό Ταμείο Στρατού)
(β) Προτείνουμε επίσης τη δημιουργία Σχολής Στελεχών Διοίκησης της Αστυνομίας. Δηλαδή τη στελέχωση της Αστυνομίας με λιγότερα και ικανότερα στελέχη, μετά από χρόνια εμπειρίας που θα αναδεικνύονται από τη δουλειά τους, την εμπειρία τους και την επιστημονική τους κατάρτιση, την κοινωνική αποδοχή και όχι από την πλήρη κομματικοποίηση.
Η Αστυνομία σήμερα αποτελείται από πολλά σώματα: ΕΛ.ΑΣ., συνοριοφύλακες, ειδικούς φρουρούς κλπ, πράγμα που σημαίνει πολυδιάσπαση και κατασπατάληση δυνάμεων. Είναι αναγκαία η πλήρης ένταξη όλων των ειδικών σωμάτων στην ΕΛ.ΑΣ., με την κατάλληλη εξομοίωση-εκπαίδευση και την κατάργηση του θεσμού του Ειδικού Φρουρού και της Συνοριοφυλακής.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης ότι ο αστυνομικός είναι και αυτός εργαζόμενος και πρέπει να διεκδικήσει τα εργασιακά του δικαιώματα, τη στιγμή που ο μισθός του δεν του φθάνει για να ζει αξιοπρεπώς. Ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί μία Αστυνομία στην οποία οι εργαζόμενοι θα απολαμβάνουν πλήρη συνδικαλιστικά και πολιτικά δικαιώματα και δεν θα επιχειρείται η φίμωσή τους με αυταρχικούς πειθαρχικούς κώδικες (όπως αυτός που ισχύει σήμερα), ούτε θα απειλούνται με διώξεις όταν τολμούν να διατυπώσουν δημόσια την άποψή τους και την κριτική τους.
Διεκδικούμε ειδικότερα την εφαρμογή του ν. 1264/82 (για τον εκδημοκρατισμό του συνδικαλιστικού κινήματος και τις συνδικαλιστικές ελευθερίες) και στην ΕΛΑΣ και αντίστοιχα τροποποίηση του ν. 2265/94.
Διεκδικούμε να αναβαθμιστεί οικονομικά και μισθολογικά το προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ. αλλά και των Σωμάτων Ασφαλείας εν γένει, να αναγνωριστεί η εργασία του ως επικίνδυνη και ανθυγιεινή (προεκλογική εξαγγελία της ίδιας της ΝΔ, που όμως έμεινε στα χαρτιά), να αυξηθούν οι αποζημιώσεις για την πέραν του πενθημέρου και για τη νυχτερινή απασχόληση.
Ένα από τα βασικότερα λειτουργικά προβλήματα σε όλα τα Σώματα Ασφαλείας (Αστυνομία, Πυροσβεστικό Σώμα, Λιμενικό Σώμα) είναι η έλλειψη προσωπικού. Σε συνδυασμό με την έλλειψη προσωπικού υπάρχει μια σειρά συναφών με τα εργασιακά ζητημάτων, τα οποία απαιτούν άμεση επεξεργασία και λύση: υπεραπασχόληση, μετακινήσεις πέραν του αναγκαίου, περικοπή αδειών και αναπαύσεων, έλλειψη επαρκών μέσων ατομικής προστασίας για τις δασικές πυρκαγιές, μη εφαρμογή κανόνων υγιεινής και ασφάλειας για τις πυροσβεστικές εγκαταστάσεις. Τέλος, παρατηρούνται καθυστερήσεις πληρωμών δασικού επιδόματος, εκτός έδρας αποζημιώσεων, εξόδων μετάθεσης, πληρωμής ανταλλακτικών και εργασιών οχημάτων, συντήρησης, επισκευής, καθαριότητας πυροσβεστικών καταστημάτων.
Απαιτούμε αυστηρό πλαίσιο ρύθμισης της λειτουργίας εταιριών φύλαξης (security κλπ.) και απορρίπτουμε κάθε σκέψη για οπλοφορία των υπαλλήλων τους ή για ανάθεση αστυνομικών αρμοδιοτήτων, διότι έτσι δημιουργούνται ιδιωτικές αστυνομίες. Απορρίπτουμε εξίσου την ανάθεση αρμοδιοτήτων στη Αστυνομίας σε δημοτικούς αστυνομικούς και ζητάμε αυστηρό πλαίσιο για την εκπαίδευσή τους.
Διεκδικούμε, τέλος, να σταματήσει επιτέλους η απαράδεκτη και απάνθρωπη κατάσταση που επικρατεί στους περισσότερους χώρους κράτησης. Να εφαρμοστούν με αυστηρή επιτήρηση οι όροι υγιεινής και ασφάλειας που θα πρέπει να ισχύουν τόσο για το αστυνομικό προσωπικό που υπηρετεί στις συγκεκριμένες υπηρεσίες όσο και για όσους «φιλοξενούνται» σε αυτούς τους χώρους.
[από το πρόγραμμα του Συνασπισμού]